Gelooft Kennisnet nog in de Digital Natives mythe?

Gisteren las ik de laatste versie van de ‘ICT-bekwaamheidseisen voor leraren‘ van Kennisnet. Op pagina 5 kwam ik daar de volgende passage tegen:

Het gebruik van ict-toepassingen spreekt leerlingen aan. Voor veel leerlingen is het gebruik van ict een vanzelfsprekendheid, zij kennen geen wereld zonder ict, en sluit dus goed aan bij hun belevingswereld. Dit werkt motiverend. Bij het werken met nieuwe media blijkt wel een goede begeleiding van de leraar noodzakelijk (Digital natives vs. Digital immigrants); bijvoorbeeld bij het inschatten van de betrouwbaarheid van online bronnen en het gebruiken van goede zoektermen.

Mijn eerste gedachte was ‘oh nee, daar gaan we weer’ en direct slingerde ik de volgende tweet de lucht in:

Een paar uur later reageerde Frans Schouwenburg van Kennisnet:

Hmm, had ik misschien gewoon slecht gelezen? Na het herlezen van de bovenstaande passage kwam ik tot de conclusie dat deze tekst op in ieder geval twee manieren is uit te leggen. De crux zit ‘m in de zin “Bij het werken met nieuwe media blijkt wel een goede begeleiding van de leraar noodzakelijk”. Gecombineerd met de opmerkingen over leerlingen en de tekst tussen haakjes (Digital natives vs Digital immigrants) wekte bij mij de indruk dat Kennisnet uitgaat van een mythe die nooit wetenschappelijk is aangetoond.

Wat zou Kennisnet nu precies bedoelen met deze passage? Er zijn mijns inziens twee betekenissen aan deze alinea toe te kennen:

  1. De leraar heeft begeleiding nodig bij het toepassen van ict-toepassingen in het onderwijs, want hij/zij is een ‘digital immigrant’. Ze hebben oa moeite met het inschatten van de betrouwbaarheid en het gebruik van online bronnen. (mijn 1ste interpretatie dus)
  2. Om ict-toepassingen effectief in te zetten, moet de leraar de leerlingen wel goed begeleiden. Anders zullen leerlingen moeite hebben met het op waarde schatten en gebruiken van online bronnen. (ook een goed uitgangspunt)

Omdat deze passage in een stuk over bekwaamheidseisen van leraren staat, ging ikzelf automatisch uit van de eerste verklaring. Volgens Frans Schouwenburg een verkeerde conclusie.

Stel nu dat de tekst tussen haakje (over Digital … etc) er niet had gestaan? Met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, was ik het dan helemaal eens met de tekst geweest. Wellicht is het goed om deze alinea opnieuw te formuleren zodat er geen twijfel meer kan bestaan over de betekenis.

Maar wat heeft Kennisnet nu precies bedoeld? Ik hoor het graag van ze in de reacties.

8 thoughts on “Gelooft Kennisnet nog in de Digital Natives mythe?

  1. Pingback: Gelooft Kennisnet nog in de Digital Natives mythe? | Jaap Walhout | interactive media use in the learning ecology | Scoop.it

  2. Jaap,

    Ik ben het niet eens met “De leraar heeft begeleiding nodig bij het toepassen van ict-toepassingen in het onderwijs, want hij/zij is een ‘digital immigrant’. Ze hebben oa moeite met het inschatten van de betrouwbaarheid en het gebruik van online bronnen.”
    Het al dan niet kunnen inschatten van betrouwbaarheid enzovoorts heeft niets met (digitaal) allochtoon of autochtoon. Groot gebracht zijn in een digitale wereld zou eerder een nadeel dan een voordeel kunnen zijn. De allochtoon leerde dat een encyclopedie of wetenschappelijke publicaties betrouwbaar was maar een reclamefolder niet (vaak af te lezen aan de vorm van de uitgave). De autochtoon juist niet omdat de uiterlijk van een webpagina geeft geen clue over betrouwbaarheid.

  3. Paul, ik ben het ook niet eens met die stelling. Maar dat is mijn interpretatie van hoe Kennisnet het bedoelde. En dat vind ik kwalijk: Het staat dubbelzinnig geformuleerd, waardoor de indruk ontstaat dat het ‘Digital natives vs Digital immigrants’ verhaal klopt. Zelfs de oorspronkelijke bedenker, Marc Prensky, heeft daar al afstand van genomen.

  4. Beste heren,

    Hebben jullie het artikel http://innovatie.kennisnet.nl/digital-natives-vs-digital-immigrants/ wel goed gelezen? Hierin wordt benadrukt dat juist in de digitale wereld beide generaties elkaar nodig hebben. Wellicht had het geholpen als in de tekst over ict-bekwaamheid het woordje ‘wel’ was vervangen door het woordje ‘echter’: Bij het werken met nieuwe media blijkt echter een goede begeleiding van de leraar noodzakelijk.We zullen hierop letten. Excuses voor alle onduidelijkheid.

    Kijk trouwens op http://ictbekwaamheid.kennisnet.nl voor de laatste versie van het Kader voor ict-bekwaamheid en meer info rondom dit onderwerp!

    Met vriendelijke groet,

    Maartje de Jonge

  5. @Maartje: Dank je voor de reactie. Ik heb zeker het artikel gelezen. Ook daar wordt uitgegaan van de tegenstelling van Digital Natives vs Digital Immigrants, die ook nog eens redelijk zwart-wit wordt neergezet. In werkelijkheid ligt het een stuk genuanceerder. Zie bijvoorbeeld het proefschrift van Antoine van de Beemt.

    Alles bij elkaar optellend lijkt het dus nog steeds of Kennisnet uitgaat van de tegenstelling van Digital Natives vs Digital Immigrants, een tegenstelling waar geen goed wetenschappelijk bewijs voor is. (Voor zover ik weet tenminste, maar ik laat me graag overtuigen van het tegendeel.)

  6. Beste Jaap (en anderen),

    Ik ‘bemoei’ me ook graag even met deze discussie. Ik ben denk dat ik vanuit mijn betrokkenheid bij de ontwikkeling van het kader hier iets aan kan bijdragen En daarnaast hou ik me bezig met de ondersteuning richting de instellingen die hier ‘iets mee moeten’, dus dit soort discussies volg ik graag en vind ik erg nuttig!

    Of je nu wel of niet op wetenschappelijke basis kunt zeggen dat er sprake is van ‘digital immigrants’ of ‘digital natives’ is eigenlijk niet zo heel relevant. Het Kader is niet gebaseerd op onzin: het is ontwikkeld in nauwe samenwerking met deskundige partijen, het is gebaseerd op jaren van onderzoek en of je het nu eens of oneens bent met bepaalde punten of komma’s: het is heel goed dat er nu een stuk ligt waar besturen en instellingen concreet mee aan de slag kunnen om te werken aan onderwijs met de hoogste kwaliteit.

    Het Kader is hier een onderdeel van en moet meegenomen worden in de bredere strategie en visie van de instelling. Het moet ook zeker geen doel op zich worden om hier aan te ‘voldoen’, maar een vanzelfsprekendheid zijn bij de ontwikkeling (en beoordeling) van (nieuwe) professionals binnen het onderwijs.

    Ik hoop dat je het met me eens bent Jaap, dat we met dit Kader een, grondig onderbouwde, flinke stap kunnen gaan zetten om samen met de instellingen efficiënter, adaptiever, leuker en effectiever onderwijs kunnen gaan verzorgen voor meer gemotiveerde leerlingen. En of daar een digital native of digital immigrant tussen zal zitten maakt mij eigenlijk niet zo veel uit!

  7. @Erik: ik ben het zeker eens met de doelstelling van het kader zoals door Kennisnet gemaakt; het kan voor scholen een houvast/uitgangspunt bieden om een visie te ontwikkelen of bij te stellen. Mocht ik de tijd vinden, dan zal ik nog volledige een review plaatsen van de vorige week gelanceerde versie.

    Aan de andere kant spreek je jezelf een beetje tegen: eerst zeg je dat het niet zo relevant is of je iets op basis van wetenschap kunt zeggen, daarna zeg je dat jullie je baseren op jarenlang onderzoek. Dat rijmt niet met elkaar.

    Als je je baseert op jarenlang onderzoek, dan zou je toch ondertussen ook moeten weten dat het ‘digital natives’ verhaal aanzienlijk genuanceerder ligt en het dus verstandig is deze terminologie niet meer te gebruiken. Het wel gebruiken van deze termen houdt alleen maar onnodig een mythe in stand.

Geef een reactie

Jouw e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

De volgende HTML tags en attributen zijn toegestaan: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>